Ogen / Blik (wink)

Wink/eye

Ogen / blik

Thomas Bakker in Secondroom 

Het was maar kort, een bezoek aan de secondRoom – ik was er lang liet meer geweest en wist niet goed wat ik te zien zou krijgen: mijzelf in feite.

Ik de toeschouwer als protagonist in een film waarbij mij plaatsvervangende handen die van de cineast als gids door een herkenbaar maar vreemd soort alledaagse standslandschap, of domestique tussenmoment misschien – het speciale van het banale nog eens benadrukkend zo dat ik niet ander kon dan volgen, en weer volgen, en vervolgens nog eens volgen... elke keer met een bijkomende gedachte en een vraagstelling wat ik daar dan eigenlijk aan het doen was... ja, wat zijn wij in feite aan het doen, daad dagelijks en alweer nog n keer?

Blik. Onverstoord vergroot, maar zacht, want het harde zwart wit is relatief nagelang jij afstand neemt: grijs en zacht of hard bij in your face, zo te zeggen eye to(t) eye/level... maar verderop boven in de achtertuin het andere oog. Hetzelfde anders, of gelijk een ander, het linker, het rechter, het gehavende parallax – onmogelijk om allebei in de ogen te kijken gelijktijdig. Onmogelijk te weten of een knippert terwijl jij niet ziet... en het andere bekijkt.

De installatie lijkt statisch, maar de blik danst van een naar het andere, even tijd nodig hebbend om te focussen, zo heen en veer zoekend, even onzeker vooraleer definitief vast te leggen – ook de projectie is op een transluscente plaat met dikte, als sculpturaal object naast keldergat geplaatst in de ruimte terwijl de projector tegen du muur aan zit, staat, draait, herhalend alsof er bij elke passage iets nieuw te beleven is – zoals een favoriete plaat die met keer op keer weer opzet.

De diminueerende sculptuur van brochureachtige catalogi, LP-achtige katernes hebben iets gelijkaardigs: toegankelijke beelden die dan weer niet zo evident lijken, waar elke keer op weer iets te beleven valt tot the geestelijke ruimte en de afgebeelde ruimte elkaar genoeg overlappen om een beeld te vormen... weliswaar nooit definitief gedefinieerd, maar toch begrijpbaar... als proces, versie, momentopname in kortstondige passage in de bijkomende kamer...  een verfrissende duikt tussen geprojecteerde constructie-elementen. 

EI Steen Huis

Huis, steen, EI / Ei, Huis Steen

Ook al zat ik vast in het verkeer, en arriveerde wat laat & buiten adem, was het juist op tijd: de groep vertrok juist vanuit het Experimental Intermediahuis aan de Sassekaai naar de overkant: Ik liep mee in een beweging van aankomst & vertrek: zonder uitleg, en dat was goed zo. Aangekomen aan het bewuste huis in de straat aan de overkant waar sabine oostelynck (SO) had gewoond, begonnen te twee performers, gekleed in blauw werkpak (blauwmannen) met de extractie van herinneringen in de vorm van een lange slinger aan welk fragmenten van het verleden hingen: stukjes tekst, namen, datums, images van werken, situaties, mensen, momenten... een vloeiend rangée, doorlopende associaties die met wat kracht en overtuigen uit het venster van het bovenverdiep moesten getrokken worden, niet te snel of brut om de stroom de gedachten niet te onderbreken...

Wel knipte Ieke Trinks aan het uiteinde de documenten van elkaar en archiveerde deze onder een steen... was dit de steen, of was dit een deel van de steen of was de steen gewoon een praktische, neutrale steen? De rest van de gedachteslinger werd op een koker gerold, twee aparte opbergmethodes, twee stoelen voor de mogelijk vermoeide toeschouwer, twee performers in tandem, een duo maar niet helemaal synchroon, misschien eerder symbiotisch. De een levert de subjectieve herinneringsmaterialen, de andere de buitenstaande methode, samen realiseren ze dit werk, elkaar ondersteunend en als een soort echo, aanvullend, lichtjes verschillend nadruk leggend aan de herhaling, de reflectie, communicerende vaten waar het vloeiende stof verschilt van evenwicht tot alles tot rust is gekomen.

Process: de twee vensters van het EI - huis worden vijvers in welk de herinneringsdocumenten worden verwerkt, als onder een oppervlak, zwemmend, dansend, draaiend, hier weer, twee gelijkaardig verschillende zichten, parallax, een losbladig, een lineair, beide uiteindelijk opgeborgen in de ruime blauwmannen, nu als pneumatische figuren tegenover elkaar spiegelend. Terug naar buiten, terug naar de overkant terug stoel om te zitten, deze keer het parkje in, bij schemerlicht wordt water uit de dok gehaald en de steen die er zowat verloren in het gras slaapt ingewreven met plaksel waaraan dan de archiefstukken die intussen uit de blauwmannen worden gehaald voorzichtig geplakt worden. Een ritueel, simultaan samenwerkend, een soort balseming van een granieten lichaam die de uiteindelijke bestemming van het dossier blikt te zijn: hij was jaren geleden geplaatst door iemand die misschien wel als viking kan worden identificeert... Hij dient nu om de herinneringen gelijktijdig te openbaren en te verwezen, aan het lot, het toevallige over gelaten, bevrijd van de opsluiting in een gelaagd stratus der herinneringen.

De steen is helemaal aangekleed, het huis is verlaten, het EI nodigt uit met zijn warm licht over het water om nog samen een drankje of kommetje soep te genieten. Het is gezellig in de keuken. Er is goed werk verricht. De blauwmannen en resterende herinneringen liggen in een hoek van de expositieruimte. Iedereen is tevreden.

het jaar verliezen

het jaar begon met een rij verliezen
dus was er weinig animo
om veel te zeggen...

 

Antwerpse zelfverminking

                                           twas een raar begin van het jaar, geen blogzin tot nu

Antwerpse zelfverminking,

Alles behalve groen

Antwerpen breekt zich in sneltempo af – allemaal voor de verbetering zo zeggen ze; ik zeg: hoed u voor verbeteringen. Het lijkt meer op een megalomaan egotripfeest, een soort liberaalgeïnspireerd Ceaucescu-plan met grote esplanaden en overdreven toekomstexpansies welke de stad helemaal van zijn karakter beroven: euronorm... of meer nog, doordeweekse internationale mediocriteit... uitzonderingen zoals het havenhuis een zeer dure vergissing zo lijkt het, terwijl juist daar met originele bouwsubstantie en omgeving rekening is gehouden... voor de rest is het architectenfantasie, al dan niet goed uitgevoerd... en gegarandeerde leegstand... Het is spijtig te zien hoe waardevolle oude gebouwen moeten ruimen voor een ouderwetse toekomstvisie: een die in het Brusselse noordwijk (WTC -een paradevoorbeeld van hoe het niet moet) recent nog in de Rotterdamse Architectuur biënnale annex als nefast werd geïdentificeerd: de hedendaagse problematiek van climate change grotendeels negerend voor kortzichtig winstbejag en het gewone beton-gieten… 

Het eilandje is verloren, men trekt zich terug in de volkswijken... Zeefhoek, Borgerhout... maar daar is het alles behalve groen – ook al is het de enige gemeente die niet door de Nationale Volksarmee (NVA) is overlopen, vinden de rood-groene coalitiepartners niet beter dan ook hier alles op te graven en over hoop te halen, in de verdwaasde notie dat een nieuw wegdek de scheefgetrokken sociale verhoudingen kan corrigeren... Zo is na knip in de Leien ook de hele toegangsbuurt naar de stad gepeperd met bouwwerven en slijk en verkeersellende en overlast welk jarenlang aansleept en de bevolking met zijn eigen belastingsgeld ziek maakt... Als het dan om echte verbetering zou gaan... maar de recente vernieuwing van het Moorkensplein rond het districtshuis geeft een goed idee van de mentaliteit, die meer bomen, minder verharding, gezelligheid en rust heeft beloofd tijdens de verkiezingen... om dan het tegenovergestelde te doen: de hand-gehouwen natuurstenen kasseien die al twee Duitse invasies hebben standgehouden worden weggehaald, het waterdoorlatend tegelplein opgegraven, bessenstruiken verwijdert, één boom met rust gelaten en een tulpenboon ‘verplant’ in de heetst van de zomer... na rioolwerken werd de rijbaan heraangelegd met maar liefst twee meter betondiepte (Bus) en dan het hele plein toegegoten met beton en daarin nieuwe steenblokjes om een kasseisfeer na te bootsen, enkele kleine kuiltjes met boompjes – zo van die vergevingsgezinde die nooit genoeg plaats krijgen om volwassen te worden... een waterpartij met de typische waterspelen die na een jaar blokkeren, wellicht met kleurlichtjes (nog niet aangesloten) naast een strook struiken en design-banken (de oude degelijke zitbanken weggehaald) die niet helemaal verhard is: misschien een vierde van de oorspronkelijke waterdoorlatende oppervlakte...

(hier moet ik ook denken aan de onkruid-vijver in het stadspark: ooit ‘thuis voor heel wat watervogels en aangenaam vertoeven, nu sjofel braakgrond waarin ook nog veel te veel plaats dichtgebouwd wordt met “vrijetijdsinfrastructuur”... zones met groen verdwijnen overal, boomrijen gekapt... noem maar op)

de miskleun wordt dan ook verlicht met moderne LED-technologie vanuit modisch-scheve lantaarpalen en het districtshuis zelf in een feerieke disney-verlichting gezet, waarvan de helft van het licht de buren parte spelen... een buur van mij had gevraagd om ’s nachts de lichten uit te zetten of ten minste te dimmen: njet: de belastingsbetaler zal de hele nacht door van zijn nieuwe fel-wit decoratie moeten genieten! Naast het strontparkje overlast dat met ecologisch hout uit zweden is getimmerd op de plaats waar families gedwongen uit hun huizen waren gezet, zijn ze nu alle straten in de omgeving aan ’t opgraven om te verbeteren: ook hier zullen ze wellicht de schone handgevormde 19-eeuwse boordstenen van zwart en roze graniet vervangen door cementen standaardexemplaren de na enkele jaren afbrokkelen... Er zijn boompjes beloofd, maar intussen worden de wortels van de bestaande bomen zo beschadigd dat deze ook een precair bestaan zullen hebben in de nieuwe uitgedroogde omgeving, want het grondwater zie ik in de komende jaren niet veel stijgen, en het weer gaat alleen maar extremer worden... antwoord blijkt te zijn: nog meer beton verstevigen!  

Singelingen rond het ontastbare

Het was weer met veel plezier op ontdekking te gaan in her [by’ro] te Oudenaarde – intussen een welbekend plek die toch weer zijn aantrekkingskracht uitoefent: een referentie naar de vorige tentoonstelling die dan op de achtervolgende invloed heeft: zoals in het leven zijn de dingen, ook zonder gekend te zijn, verbonden... De creatieve geest help bij een benadering die niet altijd rekenkundig te identificeren is...

Zo ongeveer zie ik het werk van Leen Vandierendonck... Vertrekkend van wetenschappelijke modellen, zet ze deze gelijktijdig op een helling in een bad van donker materie... netjes uitgewerkte twijfel, scherp afgelijnd tegen het onkenbare, veronderstelde, aangevoelde... zwevend in een bodemloos universum verankerd aan schoolbank of ezel.

 Wittgenstein & variaties

Al bij de eerste insteek komt ‘vanalles’ boven – toeval wellicht had mij recentelijk in teksten en referenties van ene Amalia Pica laten verdiepen de vertrekt uit het feit dat de verzamelingenleer in de tijd van de Argentijnse Junta verboden was... wat zij dan juist als aantrekkelijk vertrekpunt gebruikte... Ook hier staat de verzamelingenleer in de vorm van een ‘carnet d’etude’ vooraan de reis in het ongewisse... De gedachten worden herhaaldelijk opengeklapt: al beneden alvorens het stijgen van de trap zijn er ruimtelijke modellen te zien: fiches donkerheid en modeldoos met variabele plooivorm: onze gedachten zijn eerder variabel, ook al proberen wij deze in schema en ordening vaste plaatsen te geven. Maar onze plaatsen zijn niet vast, laat staan geordend. 

Ook was ik aangenaam ons oude bekende Kelvin en Poincaré terug te vinden – ooit speelde ik met des vierkantig-puntens ideeën in de ruimte niet ver de Schelde op in Doornik... Kelvin’s ‘donker lichamen’ werden bij hem “matière obscure” en daarmee mysterieuzer... Hier ook is die vertegenwoordiging een glansloos charbonnage-verf, een donkerte die het oog inzuigt en niet meer lost. Op verschillende manieren komt het in vlakken en ruimten, interieur van explodeerde dozen, systematisch als alfabet opgerijd, of een falanx frietbakken, bodemloos verankerd... alweer, en boven de deur al icoon wijzend naar... hemel, heelal, wie zou het weten.

(verloren figuren, reflecties)

Deze verschijningen zetten zich af tegen de wederkerend vlakken met welke de vermeende ruimten worden gedeeld: zij zijn object en subject van onze onderzoekingen in klaslokaal, bureau, atelier & laboratorium... zij verwisselen zich met andere materialen die congruent worden uitgesneden en vervangen, ze houden de tussenruimte vast, tussen verdiepingen en perspectieven, explosies, extrapolaties en golvende zeeën van herhaaldelijk lege vlakken... of niet? Goud-schimmerende reflecties van uitgespaarde posities hangen als ‘gegenstandslos’ in de kleur, aardige aardekleur die net als het diep oeverloos zwart herhaaldelijk opduikt en die wel een relatie heeft met de menselijke gestalte... Wittgenstein komt even om (in) de hoek kijken, wat helpt bij het zoeken naar een uitgang van deze filosofische fles... maar uit de doos kruipen moeten wij zelf... 

Leen Vandierendonk geeft ons juist genoeg informatie en vergelijkingen om zelf conclusies te trekken zonder dat deze elkaar vernietigen – mutually applicable. Het was Zwicky die ontdekte dat de spiraalbeweging van de sterrenstelsels sneller waren dan verwacht en dat er meer donkere materie moest zijn dan verlichte... Zo ook wij, in onze maalstroom van onwetendheid, maar toch in staat terug naar de parkeerplaats en de autosleutels te vinden... ook al waren wij heel eventjes weg van dit alles in een eigen universum.

Knap. 

exploded variable surface box & deep space fries

Ik was van plan ook tot in den Bouw te geraken, (expo als gedaan /uitwisseling met Marchin) maar helaas te laat... het universum was alweer kwartslag gedraaid.

de laatste appelboom langs de weg moest weg

De Laatste Appel

Ik was nog eens naar het Herman Teirlinck huis/huis van intussen, naar de reeks over zijn vriend Stijn Streuvels – ben aangetrouwd met streekgenoten – dus een familie-uitstap als het ware... Was ook curieus over de vordering en plannen van de nieuwe vzw die de zaak heeft over genomen... (in feite heb ik het altijd spijtig gevonden dat de oorspronkelijke vzw niet is blijven bestaan, want met het inlijven in de gemeente/politiek heeft het zijn autonomie verloren en zeggenschap over de eigen toekomst - een spijtige zaak, maar voltooid verleden)

Het his is nog zoals toen verlaten – ze hebben het geluk dat er niet zo ’n augustusstorm het huis onder water heeft gezet zoals toen dat ik begon... mijn eerste dag was dweilen en emmers zetten... Nu zijn het vooral kabels, PA systeem, standjes, tentjes, promo en kassa die de tuin sieren... want niets is gratis... en al dat spul moet betaald worden... wat de sfeer minder conviviaal en intiem-gezellig maakt, maar in de lijn van de professionalisering van het veld... hmm...

Over het veld gesproken, ruwweg gemaaid, de borduren verwildert en overwoekert, maar voor de rest nog aangenaam (op wat slingerende bierblikjes na) mijn donut is er nog... de meeste kriekelaars ook... en enkele struiken die ik had gezet doen het goed... wel minderen de bomen zienderogen, overal in Beersel... De liefelijke Zennevallei is intussen verder door KMO ingepalmd, midden in het zicht naar St. Pieters Leeuw dat de auteur zo prachtig vond een windturbine...

Het programma was OK, de twee vrouwen (Lise Spit en Hilde van Mieghem) waren de toppers... voor de film (Mira) in de tuin (onder nylon op LCD) was het wat friskes... dus niet gebleven. (gezien ook drank en versnapering niet echt goedkoop waren) Het hoort bij de professionalisering, dat het allemaal ‘in orde’ is, dat wel, maar echt gezellig is toch anders... of ben ik gewoon nostalgisch naar de tijd waar het losser en gemoedelijker aan toe ging... dat komt wellicht nooit terug....

Net zoals de appelboom die vele jaren lang appeltjes op de kasseiweg liet vallen voor de eekhoorns en de passanten... Teirlinck zelf heeft er zeker van geproefd, want die boom was oud, niet alleen in jaren maar ook van soort... een heel lekkere, wat zurige sappige ouderwetse soort die wellicht nergens nog te vinden is... Deze boom, die mij altijd een plezier bereidde als ik er passeerde, moest gekapt worden... waarom weet ik niet... wellicht het barbarisme dat Teirlinck zelf al beschreef in de ‘Gevecht met den Engel’ – een soort dof on-denken... het soort dat samen met Brico-design de wijk naar de Klo... helpt, sorry als ik het zo zeg, maar van deze eens zo rustige schrijversenclave blijft niet meer veel over... zoals ook de rest van het dorp een grote parking wordt en de horeca zijn grootstadallure verder uitbouwt... 

De parochiezaal is nog steeds niet hersteld – al vijf jaar staat deze eens zo charmante zaal, ooit ten dienste van diverse locale muziek en knutselgroepen... nu stil, overwoekerd en waarschijnlijk dan ‘niet meer te redden’ om dan een nieuw, ongeïnspireerd nieuwbouw te zetten, liefst nog meer horeca en met vergrote parking in plaats van die lastige bomen met hun losse balderen...

Ik heb de laatste appel meegenomen, want blijkbaar hebben ze de boom juist nu, in volle oogsttijd, volledig vernietigt... weg... wie herinnert zich nog aan die boom die over de weg hing... lastig ding.

Felix Francis

Het Felixartmuseum is ook een plaats waar men even aandachtig naar toe moet – ook hier voelde ik dat ik anders weer te laat zou zijn voor de puike tentoonstelling van Filip Francis... een strak en terughoudend overzicht van geschilderde werken... en referenties naar zijn vele andere activiteiten, want Francis is zo ’n duizendpoot die veel initiatieven heeft mee gevormd en meerdere generaties beïnvloedt. 

Men kan kiezen of men bij de ingang links of rechts tendeert: ik draaide naar rechts waar de periferie onderzoek werken hingen – zowat de periode dat ik de kunstenaar leerde kennen, mits een tentoonstelling in de St. Lukasgalerij jaren 80... het alsmaar verder reiken van de perifere zicht, wat effect en welk resultaat het met zich brengt. Onderzoek en actie ter gelijk, de limieten bezoekend. Verschillende systematisch opgebouwde oefeningen, kunnen zelf als meditatie gelden... zo ook de grote panelen met haast geen kleur, in feite verdund schmink roze en groenig tegen over elkaar, verdunning tot het onwaarneembare, bijna. Een werk dat ik kende in een ander vorm voor de ‘gemodificeerde ICC brochure’ in 2007... hier bijna onzichtbaar ook al het grootste werk aanwezig. 

Dan terug verder in de tijd en werken waarmee velen Francis associëren, de blackboard souvenirs – schematische beschrijvingen van memorabele faites divers – of proces-stukken met links, met rechts, met mond met voet... en in het midden de publicatie ‘Artworker Star’... hier maar eventjes aangestipt, maar een essentiële referentie naar de vele andere activiteiten van de kunstenaar... die wel wat aan bod komen in de tekst & uitleg van medecurator Stefan Wouters... De keuze om de tentoonstelling strak en simpel te houden een goede keuze voor de vierkante lichte ruimtes van het museum. Naast een tumbling blocks installatie met erbij hangende partituur-schilderijen zijn er monitoren met een selectie video werken die goed aangeven wat er in feite allemaal nog komt bij kijken: de vele samenwerkingen met andere kunstenaars, waarbij de ‘superimposition’ video met de drie besnorde vrienden Francis/Deleu/Vercammen een goede representatie is van het feit dat met deze samenwerkingen nauwelijks apart kunt beschouwen – en ze bij gevolg ook niet intellectueel kunt scheiden...

op de grond (bij "headbutt" werk, jaren zeventig, "friend K.O.

Wout V..." (detail)

Er werd referentie gemaakt in de catalogus, en wie wil kan zeker ook bij andere bronnen terecht voor een verder onderzoek: een die essentieel is, zowel wat betreft happenings als voor de ruimte ‘Vacuüm voor Nieuwe Dimensies’ en de ‘Artworker Star’ uiteraard... In die zin is te tentoonstelling geen overzicht, maar een inzicht naar enkele aspecten van een omvangrijk en complex oeuvre... met de mogelijkheid verder aan te knopen bij mogelijke verbanden, zoals hier met Mondrian, Vantongerloo en De Stijl werd aangesneden... dat mag, maar is eerder door de situering in dit specifiek museum te plaatsen... 

Het is in elk geval de moeite waard om even in Drogenbos halt te maken en even in een onthaaste omgeving de werken van Francis op u in te laten werken... want men moet eventjes de tijd voor nemen ook is de technische ontstaansfiche duidelijk - het gaat hier om ons vermogen te zien en de gedachten op een communicatief bruikbare wijze te formulieren.

Mij heeft de expositie wel degelijk positief gestemd, en ik ben blijde vertrokken.